سپتوم یا تیغه بینی که از جنس استخوان و غضروف است بخشی از ساختار بینی را تشکیل میدهد و وظیفه جدا کردن حفرههای بینی از یکدیگر را برعهده دارد. سپتوم یا تیغه در حالت طبیعی در مرکز بینی قرار دارد. حال اگر تیغه به سمت حفره راست یا چپ انحراف پیدا کند و در مرکز قرار نداشته باشد، انحراف بینی رخ میدهد که همین امر سبب ایجاد اختلال در تنفس از طریق یک سوراخ یا هر دو سوراخ بینی میشود. انحراف بینی ممکن است با عوارضی همچون مشکلات تنفسی و سردرد همراه باشد. برای درمان انحراف بینی روشهای مختلفی وجود دارد که متناسب با شرایط فردی بیمار باید مؤثرترین روش انتخاب شود.
علل انحراف بینی
انحراف بینی میتواند به دلایل مختلفی رخ دهد. مهمترین دلایل انحراف بینی عبارتند از:
- انحراف بینی مادرزادی: دلیل انحراف بینی در برخی از افراد، مادرزادی است. این افراد از بدو تولد با مشکل انحراف بینی دست و پنجه نرم میکنند. سپتوم بینی در افرادی که انحراف بینی مادرزادی دارند به صورت نامتقارن رشد میکند و موجب انحراف بینی میشود.
- آسیب دیدگی بینی: یکی دیگر از علل انحراف بینی، آسیب دیدگی و یا وارد شدن ضربه به بینی است. تیغه بینی ممکن است بر اثر ضربه دچار انحراف شود.
علائم انحراف بینی
انحراف بینی ممکن است هیچ گونه علامتی نداشته باشد و به همین دلیل ممکن است فرد نتواند این مشکل را تشخیص دهد. با این حال مهمترین علائم انحراف بینی شامل موارد زیر میشوند:
- گرفتگی سوراخ بینی: یکی از علائم اصلی انحراف بینی، گرفتگی سوراخهای بینی است. گرفتگی سوراخ بینی، تنفس را برای فرد مشکل میکند. در صورت بروز سرماخوردگی و یا آلرژی، این مشکل شدیدتر میشود.
- خونریزی بینی: بینی ممکن است به دلیل انحراف دچار خشکی شود که همین مسأله احتمال خونریزی بینی را افزایش میدهد.
- درد صورت: درد یکی دیگر از علائم انحراف بینی است. انحراف شدید بینی ممکن است دیواره داخلی بینی را تحت تأثیر قرار دهد و موجب بروز درد در همان قسمتی شود که انحراف بینی وجود دارد.
- تنفس پرسروصدا: کسانی که از انحراف بینی رنج میبرند ممکن است در هنگام تنفس، صدای ناخوشایندی ایجاد کنند.
- خروپف: خروپف کردن به هنگام خواب نیز میتواند یکی از علائم و نشانههای انحراف بینی باشد.
انواع روشهای رفع مشکلات ناشی از انحراف بینی
برای رفع مشلات ناشی از انحراف بینی ممکن است ابتدا از دارو استفاده شود. در صورتی که درمانهای دارویی مؤثر نباشد، از روشهای جراحی برای رفع انحراف بینی استفاده میشود. مهمترین داروهای که برای برطرف کردن مشکلات انحراف بینی به روش غیرجراحی استفاده میشوند عبارتند از:
رینوپلاستی: در برخی موارد ممکن است لازم باشد شکل بینی تغییر کند که به آن رینوپلاستی میگویند و معمولاً همزمان با سپتورینوپلاستی انجام میشود. عمل رینوپلاستی با اصلاح استخوان و غضروف بینی، شکل و اندازه آن را تغییر میدهد.
ضداحتقانها: ضداحتقانها با کاهش و از بین بردن تورم بافت بینی، مجاری تنفسی در دو طرف بینی را باز نگه میدارند. ضداحتقانها به دو شکل قرص و اسپری بینی موجود هستند. استفاده مکرر و مداوم از ضداحتقانها ممکن است ایجاد وابستگی کند.
آنتیهیستأمینها: آنتیهیستأمینها یکی دیگر از داروهای مؤثر در رفع انحراف بینی هستند. آنتیهیستأمینها، علائم آلرژی مانند گرفتگی یا آبریزش بینی را برطرف میکنند. آنتیهیستأمینها هم چنین میتوانند مشکل گرفتگی بینی ناشی از انحراف بینی را برطرف کنند.
در صورتی که روشهای غیرجراحی، مشکل انحراف بینی را برطرف نکنند، از روشهای جراحی برای رفع این مشکل استفاده میشود. روشهای جراحی رفع انحراف بینی عبارتند از:
جراحی سپتوپلاستی: جراحی سپتوپلاستی یکی از روشهای جراحی کاربردی در رفع مشکل انحراف بینی است. جراحی سپتوپلاستی، با صاف کردن تیغه بینی و قرار دادن آن در مرکز بینی، انحراف بینی را رفع میکند. شدت انحراف بینی بر میزان موفقیت عمل تأثیر میگذارد.